Jak odczytać receptę na okulary?

Recepta na okulary to zestaw parametrów technicznych dla optyka, a nie skomplikowany kod medyczny. Najważniejsze oznaczenia to OP lub OL, SPH, CYL, AX, ADD oraz PD. Większość z nich można rozszyfrować w kilka chwil.

Co oznaczają skróty na recepcie?

Wartości na recepcie są zwykle podane osobno dla oka prawego i lewego, ponieważ wada może różnić się między oczami. Tabela pozwala szybko sprawdzić znaczenie najczęściej stosowanych oznaczeń.

SPH, CYL i AX – jak odczytać wadę wzroku?

SPH określa podstawową moc soczewki i jest wyrażana w dioptriach. Znak minus wskazuje zwykle na krótkowzroczność, czyli gorsze widzenie przedmiotów znajdujących się daleko. Znak plus oznacza najczęściej dalekowzroczność, przy której trudniejsze może być wyraźne widzenie z bliska.

Wartość SPH może być różna dla każdego oka. Przykładowo zapis -2,00 przy OP i -1,50 przy OL oznacza inną moc sferyczną dla oka prawego i lewego. Może też zdarzyć się, że sfera wynosi zero, a recepta zawiera wyłącznie cylinder.

Na recepcie mogą pojawić się trzy podstawowe rodzaje wad wzroku:

• Krótkowzroczność powoduje niewyraźne widzenie obiektów znajdujących się w oddali i zwykle wymaga korekcji wartością ujemną.
• Dalekowzroczność może utrudniać widzenie z bliska i zwykle jest korygowana wartością dodatnią.
• Astygmatyzm powoduje zniekształcenie obrazu i wymaga zapisania cylindra oraz jego osi.

CYL oznacza cylinder, czyli dodatkową moc potrzebną do korekcji astygmatyzmu. Może mieć znak plus lub minus, zależnie od sposobu zapisu recepty. Jeśli pole CYL jest puste, zazwyczaj nie ma potrzeby korygowania astygmatyzmu.

CYL zawsze łączy się z parametrem AX lub AXIS. Oś określa ustawienie cylindra w soczewce i jest podawana w zakresie od 0 do 180 stopni. Sama wartość cylindra bez osi nie wystarcza do prawidłowego wykonania korekcji astygmatyzmu.

Jeśli na recepcie widnieje ADD, oznacza to addycję, czyli dodatkową moc do widzenia z bliska. Parametr ten stosuje się między innymi przy prezbiopii oraz okularach progresywnych lub do czytania. Nie jest to osobna wada, lecz uzupełnienie korekcji do dali.

Dlaczego na recepcie może nie być PD?

PD oznacza rozstaw źrenic, czyli odległość między ich środkami. Parametr podaje się w milimetrach. Może występować jako jedna wartość dla obu oczu albo jako dwie wartości, określające odległość każdej źrenicy od środka nosa.

Brak PD na recepcie nie musi oznaczać błędu. Lekarz lub optometrysta nie zawsze wpisuje ten parametr, ponieważ optyk często mierzy go ponownie przy wyborze oprawki i montażu soczewek. Pomiar zależy od konkretnej oprawy, dlatego w salonie można ustalić go dokładniej niż podczas samego badania wzroku.

Na co uważać przy realizacji recepty?

Przed zamówieniem okularów sprawdź kilka elementów, które często powodują pomyłki:

• Recepta okularowa i kontaktowa to dwa różne dokumenty – soczewka okularowa znajduje się w pewnej odległości od oka, a kontaktowa leży bezpośrednio na rogówce. Nie należy przenosić wartości z jednej recepty na drugą.
• Recepta na soczewki kontaktowe może zawierać dodatkowe parametry, takie jak krzywizna bazowa i średnica soczewki.
• Ważność recepty na okulary nie ma jednego uniwersalnego terminu ustalonego dla każdej sytuacji. W praktyce często mówi się o około 12–24 miesiącach, ale aktualność korekcji zależy od wieku, stanu wzroku i zaleceń specjalisty.
• Jeśli recepta jest nieczytelna, brakuje osi przy cylindrze albo nie wiesz, czy dana wartość dotyczy OP czy OL, poproś o wyjaśnienie optyka, optometrystę lub okulistę.

Do wykonania okularów potrzebne są przede wszystkim wartości dla obu oczu, SPH oraz ewentualnie CYL i AX. Przy okularach do bliży lub progresywnych znaczenie może mieć także ADD. PD często zostanie zmierzone osobno podczas realizacji zamówienia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania wzroku ani indywidualnej konsultacji z okulistą lub optometrystą.